Λευκωσία: Βόμβα για πλήρη αποενοχοποίηση της Άγκυρας στο Κυπριακό έριξε η Βρετανία ενόψει του Συμβουλίου Σύνδεσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποβάλλοντας, όπως πληροφορείται ο «Φ», γραπτές προτάσεις για τροποποίηση του προσχεδίου Κοινής Θέσης των «28» προς όφελος της Τουρκίας και εις βάρος ζωτικών συμφερόντων της Κυπριακής Δημοκρατίας. Οι προτάσεις που υποβλήθηκαν από το Φόρεϊν Όφις και εξασφάλισε ο «Φ» επιχειρούν να ανατρέψουν το αρχικό προσχέδιο που υποβλήθηκε και διά του οποίου η Ε.Ε. επισημαίνει ότι «αναμένει» από την Τουρκία «να συμβάλει ενεργώς» και «με συγκεκριμένους τρόπους» στην επίλυση του Κυπριακού.

Γράφει: Παύλος Ξανθούλης, Βρυξέλλες

Με την εμπρηστική του πρόταση, το Λονδίνο εκλαμβάνει ως δεδομένη τη συμβολή της Άγκυρας και «καλωσορίζει τη συνεχιζόμενη ενεργό στήριξη της Τουρκίας» στην επίλυση του Κυπριακού, επιχειρώντας «να αλλάξει τα φώτα» του προσχεδίου της Ε.Ε. και προσδοκώντας να παράσχει λευκό φύλλο πορείας στην Άγκυρα, προκειμένου να συνεχίσει τις ενταξιακές της διαπραγματεύσεις απαλλαγμένη από κυπρογενή ζητήματα, περιλαμβανομένης και αυτής καθ’ εαυτής της επίλυσης του Κυπριακού. 

Για σκοπούς σύγκρισης των θέσεων, ο «Φ» παραθέτει την επίμαχη παράγραφο, για την επίλυση του Κυπριακού, στις δύο διαφορετικές εκδοχές (βλέπε φωτοτυπία). Αφενός, όπως αυτή είχε υποβληθεί στο πλαίσιο προσχεδίου Κοινής Θέσης της Ε.Ε. το οποίο αποκαλύψαμε την περασμένη Κυριακή. Και, αφετέρου, όπως επιχειρεί να ανατραπεί με τη γραπτή θέση που υπέβαλε η Βρετανία και κοινοποιήθηκε προς την Κομισιόν, αλλά και προς όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε., διαγράφοντας και τροποποιώντας προς όφελος της Άγκυρας το προσχέδιο Κοινής Θέσης:
 
•Προσχέδιο Κοινής Θέσης Ε.Ε.: ...«Η Ε.Ε. αναμένει ότι η Τουρκία θα συμβάλει ενεργώς στις διαπραγματεύσεις με στόχο μια δίκαιη, συνολική και βιώσιμη λύση του Κυπριακού προβλήματος, εντός του πλαισίου του ΟΗΕ, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και σύμφωνα με τις αρχές επί των οποίων εδράζεται η Ε.Ε. Η δέσμευση και η συμβολή της Τουρκίας, με συγκεκριμένους τρόπους, σε μια τέτοια συνολική διευθέτηση παραμένει κρίσιμη» σημειώνεται χαρακτηριστικά στο προσχέδιο της Κοινής Θέσης. 
 
•Τροποποίηση που κατέθεσε γραπτώς η Βρετανία: ...«η Ε.Ε. καλωσορίζει τη συνεχιζόμενη ενεργό στήριξη της Τουρκίας στις διαπραγματεύσεις που στοχεύουν σε μια δίκαιη, συνολική και βιώσιμη λύση του κυπριακού προβλήματος, εντός του πλαισίου του ΟΗΕ, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και σύμφωνα με τις αρχές επί των οποίων εδράζεται η Ε.Ε. Η συνεχιζόμενη δέσμευση και συμβολή με συγκεκριμένους τρόπους σε μια τέτοια συνολική διευθέτηση παραμένει κρίσιμη» αναφέρεται χαρακτηριστικά στην τροποποίηση που υποβλήθηκε γραπτώς από τη Βρετανία. 
 
Η διαφορά μεταξύ των δύο θέσεων είναι τουλάχιστον προφανής. Το προσχέδιο Κοινής Θέσης της Ε.Ε. «αναμένει» από την Τουρκία να αναλάβει ενεργό ρόλο στην επίλυση του Κυπριακού, με συγκεκριμένους τρόπους. Αντίθετα, το Φόρεϊν Όφις φαίνεται να μην έχει καμιά προσδοκία από την Τουρκία, εκλαμβάνοντας ήδη ως θετική τη στάση της στο Κυπριακό. «Καλωσορίζει» τη συμπεριφορά της Άγκυρας, θεωρώντας ότι επιτελεί το καθήκον της έναντι της επίλυσης του Κυπριακού και την καλεί απλώς να «συνεχίσει» στο ίδιο μοτίβο. Ένα μοτίβο, το οποίο βεβαίως απέχει πολύ από τις προσδοκίες της Λευκωσίας και δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τη στάση του Λονδίνου, το οποίο φαίνεται να μην πτοείται, ακόμη και με το ένα πόδι εκτός της Ε.Ε., σε ό,τι αφορά στη στήριξη της Τουρκίας και στην υπονόμευση των θέσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας. 
 
Πληροφορίες του «Φ» αναφέρουν ότι η Βρετανία επιχειρεί να δημιουργήσει κλίμα στήριξης της εμπρηστικής τροπολογίας που υπέβαλε, ποντάροντας στην υιοθέτησή της από τη γνωστή «χορωδία» των κρατών που την ακολουθούν στο φιλοτουρκικό της παραλήρημα, με πρώτα βιολιά τη Σουηδία και τη Φινλανδία. 
 
Σημειώνεται πάντως ότι η Λευκωσία διαφωνεί κάθετα με την τροπολογία που υπέβαλε το Λονδίνο (βλέπε διπλανή στήλη) και δεν προτίθεται να συναινέσει στην έκδοση μιας Κοινής Θέσης των «28», η οποία θα προβαίνει σε αποενοχοποίηση της Τουρκίας στο Κυπριακό. Όπως άλλωστε πληροφορούμαστε, σε κάθε περίπτωση, η κυπριακή Κυβέρνηση δεν πρόκειται να ανάψει πράσινο φως για έγκριση του κειμένου της Κοινής Θέσης, εάν δεν λάβει γνώση των θέσεων που θα υποβάλει γραπτώς η Άγκυρα στο Συμβούλιο Σύνδεσης της Ε.Ε., προκειμένου να διασφαλίσει ότι δεν θα περιλαμβάνουν νέες υποτιμητικές και προσβλητικές αναφορές, όπως αυτές που κυκλοφόρησαν προ διετίας περί «εκλιπούσας» Κυπριακής Δημοκρατίας. 
 
Το Συμβούλιο Σύνδεσης Ε.Ε.-Τουρκίας είθισται να πραγματοποιείται τον Μάιο ή τον Ιούνιο εκάστου έτους. Ωστόσο, η πραγματοποίησή του μετακινήθηκε εφέτος και, όπως πληροφορούμαστε, αναμένεται να λάβει χώρα στις 8 ή 9 Σεπτεμβρίου, στις Βρυξέλλες. 

«Όχι» από τη Λευκωσία

Πληροφορίες του «Φ» αναφέρουν ότι η Λευκωσία έχει ήδη καταστήσει σαφή την αντίθεσή της σε οποιανδήποτε προσπάθεια αποενοχοποίησης της Τουρκίας από τη Βρετανία ή από άλλο κράτος-μέλος, στο πλαίσιο του Συμβουλίου Σύνδεσης με την Ε.Ε. Συγκλίνουσες πληροφορίες αναφέρουν ότι η Κυπριακή Δημοκρατία διατύπωσε ήδη κάθετη διαφωνία με το περιεχόμενο των γραπτών προτάσεων που υπέβαλε το Λονδίνο, καθώς ανατρέπουν το θετικό λεκτικό του προσχεδίου Κοινής Θέσης της Ε.Ε., το οποίο ζητά από την Άγκυρα να συμβάλει ενεργώς και με συγκεκριμένους τρόπους στην επίλυση του Κυπριακού.

Σημειώνεται ότι εάν δεν υπάρξει ομόφωνη απόφαση των «28» επί της Κοινής Θέσης της Ε.Ε., τότε το Συμβούλιο Σύνδεσης με τη Τουρκία δεν θα μπορεί εκ των πραγμάτων να πραγματοποιηθεί. Κοινοτικοί κύκλοι ελπίζουν ότι η Βρετανία δεν θα εξωθήσει τις εξελίξεις στα άκρα και δεν θα εμμένει σε αποενοχοποίηση της Τουρκίας... 

Ενοχλείται το Λονδίνο
 
Πληροφορίες του «Φ» αναφέρουν ότι το Λονδίνο έχει ενοχληθεί από την τακτική που ακολουθήθηκε κατά την εκπόνηση του προσχεδίου της Κοινής Θέσης της Ε.Ε. έναντι της Τουρκίας. Και κυρίως από την καταγραφή όλων των κυπρογενών υποχρεώσεων της Άγκυρας, γεγονός που ανοίγει τον δρόμο στη Λευκωσία για νέες διεκδικήσεις στο υπό διαμόρφωση κείμενο. Με βάση τη συνήθη τακτική, που ακολουθείτο τα τελευταία χρόνια, τα προσχέδια που υποβάλλονταν είχαν πολλές ελλείψεις και υπολείπονταν πολλών εκ των κυπρογενών υποχρεώσεων της Άγκυρας, με αποτέλεσμα η Λευκωσία να τρέχει για να επαναφέρει στο χαρτί τα αυτονόητα και να βρίσκεται σε αμυντική διάταξη. Για πρώτη ίσως φορά, το προσχέδιο του Συμβουλίου Σύνδεσης καταγράφει με ευκρίνεια όλες τις υποχρεώσεις της Τουρκίας και, ως εκ τούτου, η Κυπριακή Δημοκρατία κινείται πλέον για περαιτέρω ενίσχυση του κειμένου. 

Το προσχέδιο, το οποίο απεκάλυψε ο «Φ» την περασμένη Κυριακή, καλεί μεταξύ άλλων την Τουρκία: 
 
· Να εφαρμόσει το Πρωτόκολλο (άνοιγμα τουρκικών λιμανιών προς την Κυπριακή Δημοκρατία). 
 
· Να εξομαλύνει τις σχέσεις της με τη Λευκωσία.
 
· Να εφαρμόσει τη Συμφωνία Επανεισδοχής Παρανόμων Μεταναστών και τον οδικό χάρτη για την ελευθέρωση των ευρωπαϊκών θεωρήσεων διαβατηρίων έναντι όλων των κρατών-μελών, επισημαίνοντας ότι στερείται νομικής ισχύος η άρνηση της Άγκυρας να υλοποιήσει τις εν λόγω υποχρεώσεις της έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας. 
 
· Υπενθυμίζει την «κυριαρχία» στα χωρικά ύδατα και στον εναέριο χώρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς και το δικαίωμά της να εκμεταλλεύεται τους φυσικούς πόρους στην ΑΟΖ της. 
 
· Επαναλαμβάνει ότι «η αναγνώριση όλων των κρατών-μελών είναι απαραίτητη συνιστώσα της ενταξιακής διαδικασίας» της Τουρκίας. 
 
· Να εφαρμόσει όλες τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
 
· Να αποφύγει κάθε είδους απειλή ή ενέργεια που κατευθύνεται κατά ενός κράτους-μέλους. 
 
Σημειώνεται ότι η Λευκωσία αναμένεται να επιδιώξει επικαιροποίηση του κειμένου, ώστε να καταγράφει και τις αντιδράσεις της Άγκυρας επί του τρίτου γύρου αδειοδότησης στην κυπριακή ΑΟΖ. 
Αρνητικό σημείο τού υπό διαμόρφωση κειμένου αποτελεί η συντήρηση αναφοράς στην προώθηση πέντε τουρκικών διαπραγματευτικών κεφαλαίων που μπλοκάρει μονομερώς η Κύπρος, με την επισήμανση ωστόσο ότι η προπαρασκευαστική εργασία δεν προκαταλαμβάνει τις θέσεις των κρατών-μελών, που διατηρούν ως γνωστόν δικαίωμα άσκησης βέτο. Σημειώνεται ότι η εν λόγω αρνητική αναφορά υιοθετήθηκε από τους «28» στο πλαίσιο Συνόδου Κορυφής και, ως εκ τούτου, θα συνεχίσει να επαναλαμβάνεται σε όλα τα κοινοτικά έγγραφα, συντηρώντας τις προσδοκίες για ξεπάγωμα τουρκικών διαπραγματευτικών κεφαλαίων.